Systematyka

Królestwo:
grzyby

Gromada:
podstawczaki

Klasa:
pieczarniaki

Rząd:
gołąbkowce

Rodzina:
gołąbkowate

Rodzaj:
mleczaj

Gatunek:
mleczaj pachnący

Nazwa systematyczna

Lactarius glyciosmus (Fr.) Fr.
Epicr. syst. mycol: 348 (Uppsala, 1838)

Zdjęcia i grafiki w Commons

Spis treści

• 1 Charakterystyka
• 2 Występowanie
• 3 Znaczenie
• 4 Systematyka
• 5 Przypisy
• 6 Bibliografia

//

Hymenofor owocnika

Mleczaj pachnący, mleczaj kokosowy (Lactarius glyciosmus (Fr.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae).

Charakterystyka

Grzyby z gatunku Lactarius glyciosmus tworzą mikoryzę z brzozami (Betula sp.), rozwijają się w glebie i wytwarzają naziemne owocniki złożone z kapelusza i trzonu, zbudowane z kulistawych komórek, które powodują ich specyficzną kruchość i nieregularny przełam.

Kapelusz
Średnicy 2–6 cm, barwy bladoszarej, cielistej lub cielistoochrowej, czasami z fioletowym odcieniem, czasami strefowany, u lodych owocnikó wypukły, potem wklęsły, często z małą brodawką w centrum, pokryty suchą (tylko w trakcie długotrwałych opadów lekko lepką), oszronioną skórką.
Hymenofor
Blaszkowy, blaszki barwy kremowej lub bladoochrowej, prosto przyrośnięte lub lekko zbiegające na trzon, o różnej długości (mieszane), czasami rozwidlone, gęsto rozstawione.
Trzon
Jaśniejsy od kapelusza, barwy białawej lub jasnocielistożółtawej, u bardzo młodych owocników pełny, potem pusty w środku, kruchy, czasem o wygiętej podstawie
Miąższ
Barwy białawej, kruchy, o miękkiej konsystencji, charakterystycznej, przypominającej miąższ orzechów kokosa właściwego (Cocos nucifera) woni i lekko gorzkim posmaku. Wydzielają ostre (po chwili), białe, nie przebarwiające się mleczko.
Zarodniki
Elipsoidalne, niemal kuliste, o wymiarach 6,5–8,5×5,5–7,5 μm, pokryte brodawkami połączonymi częściowo listwekami tworzącymi siateczkowaty wzór, bez pory rostkowej. Wysyp zarodników bladoochrowy, amyloidalny.

Występowanie

Grzyby z gatunku Lactarius glyciosmus występują w lasach liścistych i mieszanych, w obecności brzóz (Betula sp.), często na kwaśnych glebach. Wytwarzają owocniki (w Europie) od sierpnia do października.

Znaczenie

Owocniki Lactarius glyciosmus nie są toksyczne dla człowieka, jednak z powodu ich ostrego smaku często określane jako “niejadalne”. Po odpowiednim przyrządzeniu można je spożywać.

Systematyka

Gatunek ten został poprawnie zdiagnozowany taksonomicznie po raz pierwszy przez Eliasa Friesa (jako Agaricus glyciosmus) w drugim tomie “Observationes mycologicae præcipue ad illustrandam Floram Svecicam” z 1818, następnie, w “Epicrisis systematis mycologici” z 1838 został przez niego przeniesiony do rodzaju Lactarius. Takson ten był opisywany pod następującymi synonimami:

• Agaricus glyciosmus Fr., Observ. mycol. 2: 194 (Kopenhaga, 1818);
• Galorrheus glyciosmus (Fr.) P. Kumm., Führ. Pilzk. (Zwickau): 129 (1871);
• Lactarius impolitus sensu auct.; Checklist of Basidiomycota of Great Britain and Ireland (2005);
• Lactifluus glyciosmus (Fr.) Kuntze, Revis. gen. pl. 2: 856 (Lipsk, 1891).

Przypisy

1. ↑ Bisby, Roskov, Orrell, Nicolson, Paglinawan, Bailly, Kirk, Bourgoin, Baillargeon: 2009 Annual Checklist (ang.). W: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life .
2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Paul Kirk: CABI Bioscience Databases (ang.). .

Bibliografia

1. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 422. ISBN 8374045132. 
2. Marcus Flück: Atlas grzybów - oznaczanie, zbiór, użytkowanie. Warszawa: 1995, s. 202. ISBN 8371753373. 

Systematyka

Królestwo:
grzyby

Gromada:
podstawczaki

Klasa:
pieczarniaki

Rząd:
gołąbkowce

Rodzina:
gołąbkowate

Rodzaj:
gołąbek

Gatunek:
gołąbek jasnożółty

Nazwa systematyczna

Russula claroflava Grove

Synonimy

Russula flava

Zdjęcia i grafiki w Commons

Gołąbek jasnożółty (Russula claroflava) - gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae).

Charakterystyka

Kapelusz 
Średnicy 4-8 cm, lśniący, cytrynowożółty do chromowożółtego, jednobarwny lub w środku ciemniej pomarańczowożółty. Za młodu półkulisty, potem płaski, z wgłębieniem pośrodku. Skórkę można częściowo zdjąć.
Blaszki 
Białe, później żółte, po zgnieceniu i w starych okazach zabarwiają się na kolor czarnoszary, gęste, wolne.
Trzon 
Walcowaty, najpierw pełny, potem lekko pomarszczony. Biały, wkrótce żółtawy lub ochrowoplamisty, na starość szarzejący, zwłaszcza w dolnej części.
Miąższ 
Bardzo kruchy, biały, po przekrojeniu z szarawym odcieniem. Smak nieznaczny lub cierpkawy, zapach niewyraźny.
Wysyp zarodników 
Śmietankowokremowy. Zarodniki o średnicy 8-10 x 7-8 µm, brodawkowato-kolczaste, bez połączeń lub niewyraźnie drobnosiatkowate, bezbarwne.
Biotop 
Rośnie od lipca do października w lasach liściastych na wilgotnych trawiastych miejscach, szczególnie pod brzozami, topolami; miejscami częsty.

Znaczenie

Grzyb jadalny.

Gatunki podobne

Gołąbka jasnożółtego można pomylić z jadalnym gołąbkiem płowiejącym (Russula decolorans). Porównaj również z gołąbkiem brudnożółtym (Russula ochroleuca) jadalnym, gdy ma łagodny smak.

Bibliografia

1. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. S. 440. ISBN 83-7404-513-2. 
2. Aurel Dermek: Grzyby. 1981. ISBN 8321723578. 

Systematyka

Królestwo:
grzyby

Gromada:
podstawczaki

Klasa:
pieczarniaki

Podklasa:
podstawczaki pieczarkopodobne

Rząd:
pieczarkowce

Rodzina:
boczniakowate

Rodzaj:
boczniak

Gatunek:
Boczniak mikołajkowy

Nazwa systematyczna

‘Pleurotus eryngii’
(DC.) Quél., Hyménomycètes (Alençon): 112 (1872)

Boczniak mikołajkowy (Pleurotus eryngii) - gatunek grzybów z rodziny boczniakowatych. Wytwarza owocniki o grubym, mięsistym białym trzonie z małym brązowym kapeluszem. W wielu krajach Europy i Azji hoduje się boczniaka mikołajkowego. Jadalny, smaczny. Posiada odmianę Pleurotus eryngii var. elaeoselini.

Synonimy

• Agaricus eryngii DC., in de Candolle & Lamarck, Fl. franç., Edn 3 (Paris) 5/6: 47 (1815)
• Dendrosarcus eryngii (DC.) Kuntze, Revis. gen. pl. (Leipzig) 3: 463 (1898)
• Pleurotus fuscus Battarra ex Bres., Iconogr. Mycol. 6 (1928)

Bibliografia

1. Pleurotus eryngii w: Index Fungorum

Systematyka

Domena:
jądrowce

Supergrupa:
Opisthokonta

Królestwo:
grzyby

Typ:
workowce

Klasa:
Pezizomycetes

Rząd:
kustrzebkowce

Rodzina:
smardzowate

Rodzaj:
krążkówka

Gatunek:
krążkówka żyłkowana

Nazwa systematyczna

Disciotis venosa
(Pers.: Fr.) Boud.

Krążkówka żyłkowana, krążkówka prążkowana (Disciotis venosa (Pers.: Fr.) Boud.) – gatunek należący do rodziny smardzowatych.

Spis treści

• 1 Morfologia
• 2 Znaczenie
• 3 Zagrożenia i ochrona
• 4 Gatunki podobne
• 5 Synonimy
• 6 Bibliografia

//

Morfologia

Owocnik
Średnicy 5-15 cm, miseczkowaty, nieregularny, u starszych okazów płasko rozpostarty. Wewnątrz barwy szarobrązowej, żółtobrązowej do ciemno czerwonobrązowej. Powierzchnia delikatnie marszczona, pofałdowana. Zewnętrznie białawy o powierzchni omszonej, w dole żyłkowany. Brzeg podwinięty.
Trzon
Jasnoszary, krótki, słabo zaznaczony.
Miąższ
Kruchy, białawy, o wyraźnym zapachu chloru, smak łagodny.
Wysyp zarodników
Biały. Zarodniki gładkie, elipsoidalne, o średnicy 20-24 × 11-14 µm.
Biotop 
Rośnie od kwietnia do maja, na ziemi, w lasach liściastych, parkach, najchętniej na podłożu wapiennym, pojedynczo lub w grupach; miejscami nierzadka. Saprofit.

Znaczenie

• Grzyb jadalny: jadalny i smaczny grzyb, którego kłujący zapach znika podczas przyrządzania.

Zagrożenia i ochrona

Grzyb objęty ochroną gatunkową.
Gatunki podobne

Krążkownica wrębiasta, która rośnie w lasach iglastych i nie posiada chlorowego zapachu.

Synonimy

• Discina venosa (Pers.) Fr., Systema mycologicum (Lundae) 2(1): 46 (1822)
• Peziza venosa Pers., Synopsis Methodica Fungorum (Göttingen): 638 (1801)

Bibliografia

1. Czesław Narkiewicz: Grzyby chronione Dolnego Śląska. Jelenia Góra: Wydawnictwo Muzeum Przyrodniczego, 2005. ISBN 83-89863-20-0. 
2. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. S. 640. ISBN 83-7404-513-2. 

Systematyka

Gromada:
podstawczaki

Klasa:
pieczarniaki

Rząd:
pieczarkowce

Rodzina:
drobnołuszczakowate

Rodzaj:
pochwiak

Gatunek:
pochwiak okazały

Nazwa systematyczna

Volvariella gloiocephala
(DC.) Boekhout & Enderle, Beitr. Kenntn. Pilze Mitteleur. 2: 78 (1986)

Synonimy

Volvariella speciosa (Fr.) Singer, 1949

Zdjęcia i grafiki w Commons

Pochwiak okazały (Volvariella gloiocephala) - gatunek grzyba należący do rodziny drobnołuszczakowatych. Nie jest grzybem często spotykanym.

Dolna strona kapelusza

Charakterystyka

Kapelusz
Osiąga średnicę 5-12(15) cm. Białawy, barwy kości słoniowej z szarym, szarobrązowawym środkiem. Młody jajowaty, potem rozpostarty z uwypukleniem w centrum. Skórka naga, rzadko z białymi szczątkami osłony, podczas wilgotnej pogody śluzowata.

Trzon
Brudnobiaławy. Równogruby, długi, smukły, głęboko tkwiący w glebie. Bez pierścienia, suchy i gładki. Podstawa ze skórkowatą, białą pochwą.

Blaszki
Białe, z wiekiem łososioworóżowe. Dość szerokie i gęste, wolne.

Miąższ
Biały, miękki. Zapach przypominający rzodkiew, smak łagodny.

Wysyp zarodników
Łososioworóżowy. Zarodniki o rozmiarach 12-16 x 7-9 µm.

Biotop, występowanie 
Owocniki wyrastają zwykle gromadnie, od maja do października, na polach uprawnych, łąkach, w parkach, w ogrodach, na glebie nawożonej. Najłatwiej znaleźć go jesienią w zasiewach oziminy - wystające kapelusze są widoczne z dużej odległości. Saprofit.

Znaczenie

Grzyb jadalny: jadalne, jednak ze względu na niebezpieczeństwo pomylenia z trującymi muchomorami mogą go zbierać tylko znawcy.

Gatunki podobne

Gatunek ten, z uwagi na pewne zewnętrzne podobieństwo do białych, śmiertelnie trujących muchomorów (na przykład muchomor jadowity (Amanita virosa)) może być zbierany wyłącznie przez grzybiarzy dobrze znających jego cechy. Pochwiaki odróżniają się różową barwą wysypu zarodników (i dojrzałych blaszek) od muchomorów, które charakteryzują się białym wysypem zarodników i taką samą barwą dojrzałych blaszek. Dodatkowo muchomory maja pierścień, którego brak u pochwiaków.

Synonimy

• Agaricus gloiocephalus DC., in de Candolle & Lamarck, Fl. franç., Edn 3 (Paris) 5/6: 52 (1815)
• Agaricus speciosus Fr., Observ. mycol. (Havniae) 2: 1 (1818)
• Amanita speciosa Fr., Observ. mycol. (Havniae) 2: 1 (1818)
• Pluteus speciosus (Fr.) Fr., Anteckn. Sver. Ätl. Svamp.: 34 (1836)
• Volvaria gloiocephala (Fr.) Gillet, Hyménomycètes (Alençon): 388 (1876)
• Volvaria speciosa (Fr.) P. Kumm., Führ. Pilzk. (Zwickau): 99 (1871)
• Volvaria speciosa f. gloiocephala (DC.) Konrad & Maubl., Icon. Select. Fung. 6: 52 (1924)
• Volvaria speciosa (Fr.) P. Kumm., Führ. Pilzk. (Zwickau): 99 (1871) f. speciosa
• Volvaria speciosa var. gloiocephala (DC.) R. Heim, Revue Mycol., Paris 1(Suppl.): 89 (1936)
• Volvariella gloiocephala (DC.) Wasser, Ukr. bot. Zh. 45(6): 78 (1988)
• Volvariella gloiocephala (DC.) Boekhout & Enderle, Beitr. Kenntn. Pilze Mitteleur. 2: 78 (1986) var. gloiocephala
• Volvariella gloiocephala var. speciosa (Fr.) Bon, Docums Mycol. 22(no. 88): 40 (1993)
• Volvariella speciosa (Fr.) Singer, Lilloa 22: 401 (1951)
• Volvariella speciosa f. gloiocephala (DC.) Courtec., Bull. Sem. Soc. Mycol. Nord 34: 16 (1984)
• Volvariella speciosa (Fr.) Singer, Lilloa 22: 401 (1951) f. speciosa
• Volvariella speciosa var. gloiocephala (DC.) Singer, Lilloa 22: 401 (1951)
• Volvariella speciosa (Fr.) Singer, Lilloa 22: 401 (1951) var. speciosa
• Volvariopsis gloiocephala (DC.) Murrill, N. Amer. Fl. (New York) 10(2) (1917)
• Volvariopsis speciosa (Fr.) Murrill, N. Amer. Fl. (New York) 10(2) (1918)

Bibliografia

1. (ang.) Volvariella gloiocephala na www.IndexFungorum.org (baza danych CABI Bioscience).
2. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. S. 50. ISBN 83-7404-513-2. 

Systematyka

Królestwo:
grzyby

Gromada:
podstawczaki

Klasa:
pieczarniaki

Rząd:
gołąbkowce

Rodzina:
gołąbkowate

Rodzaj:
mleczaj

Gatunek:
mleczaj skórzasty

Nazwa systematyczna

Lactarius pargamenus (Sw.) Fr.
Epicr. syst. mycol.: 340 (Uppsala, 1838)

Zdjęcia i grafiki w Commons

Mleczaj skórzasty (Lactarius pargamenus (Sw.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae).

Charakterystyka

Grzyby z gatunku Lactarius pargamenus organizmy mikoryzowe, rozwijające się w glebie i wytwarzające naziemne owocniki złożone z kapelusza i trzonu, zbudowane z kulistawych komórek, które powodują ich specyficzną (jak u wszystkich gołąbkowatych) kruchość i nieregularny przełam.

Kapelusz
Średnicy 5–12 (do 15) cm, u młodych owocników biały, w trakcie dojrzewania pojawiają się na nim ochrowe plamy. Pokryty suchą, matową skórką.
Hymenofor
Blaszkowy, blaszki u młodych owocników białe, potem ochrowożółtawe, bardzo gęsto rozmieszczone.
Trzon
Biały, o powierzchni często pokrytej rdzawymi plamami, o zwężającej się podstawie.
Miąższ
Wydzielający białe, na powietrzu wybarwiające się zielononiebieskawo, po wyschnięciu szarozielone mleczko (w roztworze wodorotlenku potasu przyjmuje żółtopomarańczowy kolor), o ostrym smaku.
Zarodniki
Kulistawe, o wymiarach przeważnie 7–8,5×6–7 μm, bez pory rostkowej, o powierzchni pokrytej amyloidalną siateczką, tworzoną przez brodawki połączone różnej szerokości listewkami. Wysyp zarodników kremowy lub jasnoochrowy.

Występowanie

Grzyby z gatunku Lactarius pargamenus rozwijają się w lasach liściastych i iglastych, w obecności dębów, buków, sosen lub świerków, na wapiennych i gliniastych glebach. Wytwarza owocniki od czerwca do września.

Znaczenie

Owocniki Lactarius pargamenus w skutek ostrego smaku często opisywane są jako “niejadalne”, jednak nie są one toksyczne dla człowieka i po odpowiednim przyrządzeniu można je spożywać. Zaleca się w tym celu ich solenie lub smażenie uprzednio pokrojonych na cienkie plasteki.

Gatunki podobne

Wśród grzybów o morfologicznie zbliżonych owocnikach wymienia się następujące gatunki:

• mleczaj biel (Lactarius piperatus), którego mleczko nie zmienia barwy;

Systematyka

Takson ten był opisywany pod następującymi synonimami:

• Agaricus pergamenus Sw., Pubbl. Cent. Sper. Agric. (1809)
• Galorrheus pergamenus (Sw.) P. Kumm., Führ. Pilzk.: 128 (Zwickau, 1871)
• Lactarius piperatus f. pergamenus (Sw.) S. Imai, J. Coll. agric., Hokkaido Imp. Univ. 43: 316 (1938)
• Lactarius piperatus var. pergamenus (Sw.) Rea, Brit. basidiomyc.: 486 (Cambridge, 1922)
• Lactifluus pergamenus (Sw.) Kuntze, Revis. gen. pl. 2: 857 (Lipsk, 1891).

Przypisy

1. ↑ Bisby, Roskov, Orrell, Nicolson, Paglinawan, Bailly, Kirk, Bourgoin, Baillargeon: 2009 Annual Checklist (ang.). W: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life .
2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Paul Kirk: CABI Bioscience Databases (ang.). .

Bibliografia

1. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 410. ISBN 8374045132. 

Systematyka

Królestwo:
grzyby

Gromada:
podstawczaki

Klasa:
pieczarniaki

Rząd:
gołąbkowce

Rodzina:
gołąbkowate

Rodzaj:
mleczaj

Gatunek:
mleczaj kamforowy

Nazwa systematyczna

Lactarius camphoratus (Bull.) Fr.
Epicr. syst. mycol.: 346 (Uppsala, 1838)

Zdjęcia i grafiki w Commons

Hymenofor owocnika

Mleczaj kamforowy (Lactarius camphoratus (Bull.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae).

Charakterystyka

Grzyby z gatunku Lactarius camphoratus to organizmy mikoryzowe, rozwijające się w glebie i wytwarzające naziemne owocniki złożone z kapelusza i trzonu, których miąższ zbudowany jest z kulistawych komórek powodujących ich specyficzną kruchość i nieregularny przełam.

Kapelusz
Średnicy 2–5 cm, barwy ciemnopomarańczowo-brązowej lub czerwono-brązowej, z małym garbkiem w centrum. Pokryty suchą, matową skórką.
Hymenofor
Blaszkowy, blaszki początkowo barwy jasnocielisto-czerwonawej, po dojrzeniu czerwono-brązowawe, podczas wysypu z białym nalotem zarodników.
Trzon
Barwy ciemnoczerwono-brązowej w trakcie dojrzewania czerniejący przy podstawie, pusty w środku.
Miąższ
O łagodnym, czasem gorzkawym smaku i woni przypominającej kamforę lub pluskwiaki (Hemiptera), po dojrzeniu lub w trakcie suszenia lubczyk (Levisticum sp.) lub cykorię (Cichorium sp.). Wydzielający białawe, nie przebarwiające się mleczko.
Zarodniki
Elipsoidalne, o wymiarach 6,5–8×5,5–6,5 μm, bez pory rostkowej, o amyloidalnej powierzchni pokrytej brodawkami połączonymi częściowo listewkami tworzącymi siatkowaty wzór.

Występowanie

Grzyby z gatunku Lactarius camphoratus rozwijają się w lasach liściastych i iglastych, przeważnie w obecności świerków (Picea sp.), sosen (Pinus sp.) lub buków (Fagus sp.). Wytwarzają owocniki (w Europie) od lipca do listopada.

Znaczenie

Owocniki Lactarius camphoratus są jadalne, zaleca sie ich stosowanie po wysuszeniu i starciu jako przyprawę (tzw. “proszek grzybowy”).

Gatunki podobne

Wśród grzybów o morfologicznie zbliżonych owocnikach wymienia się gatunek:

• mleczaj płowy (Lactarius helvus).

Systematyka

Gatunek Lactarius camphoratus został po raz pierwszy zdiagnozowany taksonomicznie przez Jeana Bulliarda (jako Agaricus camphoratus) w pierwszym woluminie “Histoire des Champignons” z 1793. Do rodzaju Lactarius został przeniesiony przez Eliasa Friesa w “Epicrisis systematis mycologici” z 1838. Jego synonimy to:

• Agaricus camphoratus Bull., Herb. Fr. Champ., Histoire des Champignons 1(1): 493, tab. 567 (Paryż, 1793);
• Agaricus cimicarius Batsch, Elench. fung., cont. prim.: 59 (Halle, 1786);
• Agaricus subdulcis var. camphoratus (Bull.) Fr., Syst. mycol. 1: 70 (Lund, 1821);
• Agaricus subdulcis var. cimicarius (Batsch) Pers., Syn. meth. fung. 2: 434 (Getynga, 1801);
• Agaricus subdulcis ß camphoratus (Bull.) Fr., Syst. mycol. 1: 70 (Lund, 1821);
• Lactarius camphoratus var. cimicarius (Batsch) Cooke, Handbook of British Fungi, 2nd Edn: 318 (1883);
• Lactarius camphoratus var. terreyi (Berk. & Broome) Cooke, Handbook of British Fungi, 2nd Edn: 317 (1883);
• Lactarius cimicarius (Batsch) Gillet, Hyménomycètes: 221 (Alençon, 1876);
• Lactarius terreyi Berk. & Broome, Ann. Mag. nat. Hist., Ser. 5 1: 22 (1878);
• Lactifluus camphoratus (Bull.) Kuntze, Revis. gen. pl. 2: 856 (Lipsk, 1891);
• Lactifluus terreyi (Berk. & Broome) Kuntze, Revis. gen. pl. 2: 857 (Lipsk, 1891).

Przypisy

1. ↑ Bisby, Roskov, Orrell, Nicolson, Paglinawan, Bailly, Kirk, Bourgoin, Baillargeon: 2009 Annual Checklist (ang.). W: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life .
2. ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 Paul Kirk: CABI Bioscience Databases (ang.). .
3. ↑ Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 426. ISBN 8374045132. 

Bibliografia

1. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 426. ISBN 8374045132. 

Systematyka

Królestwo:
grzyby

Gromada:
podstawczaki

Klasa:
pieczarniaki

Rząd:
gołąbkowce

Rodzina:
gołąbkowate

Rodzaj:
gołąbek

Gatunek:
Gołąbek winny

Nazwa systematyczna

Russula xerampelina (Schaeff.) Fr.
Epicr. syst. mycol.: 356 (Uppsala, 1838)

Zdjęcia i grafiki w Commons

Hymenofor owocnika

Gołąbek winny (Russula xerampelina (Schaeff.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae).

Charakterystyka

Kapelusz
Średnicy 5–10 cm, za młodu półkolisty z czasem staje się płaski, wgnieciony pośrodku. Może mieć różny kolor, w zależności od tego, pod jakim drzewem rośnie, w lasach iglastych- purpurowy, w lasach dębowych- różowy, brązowoczerwony, pod brzozami żółty, żółtozielony. Powierzchnia najpierw śluzowata, potem sucha i zamszowata.
Blaszki
U młodych osobników kremowobiałe, potem staja się żółtawokremowe. Po naciśnięciu brązowieją.
Trzon
Wysokość: 4-8 cm, grubość: 15- 30 mm. Gładki lub lekko pomarszczony, czerwony albo biały z czerwonym odcieniem.
Miąższ
Kremowy, miejscami brązowożółty. Smak za młodu trochę ostry, później prawie nieodczuwalny. Zapach u dojrzałego osobnika przypomina zapach śledzi.
Wysyp zarodników
Ochrowy, zarodniki wielkości 8–11×7,5–8,5 μ, śmietankowożółtawe.
Biotop
Rozwija się w lasach liściastych i iglastych. Wytwarza owocniki od sierpnia do końca listopada, raczej w małych grupach.

Zastosowanie

Owocniki Russula xerampelina są jadalne, podczas przyrządzania woń śledzi znika.

Synonimy

• Agaricus esculentus var. xerampelinus (Schaeff.) Pers., Syn. meth. fung. 2: 441 (Getynga, 1801);
• Agaricus rubellus Batsch, Elench. fung.: 39 (Halle, 1783);
• Agaricus xerampelinus Schaeff., Fung. Bavar. Palat. 3: tab. 214 (1770);
• Russula alutacea var. erythropus Fr., Hymenomyc. eur.: 453 (Uppsala, 1874);
• Russula erythropus Fr. ex Pelt., Bull. Soc. mycol. Fr. 24: 118 (1908);
• Russula erythropus var. ochracea J. Blum, Bull. trimest. Soc. mycol. Fr. 77: 162 (1961);
• Russula xerampelina var. erythropus (Fr. ex Pelt.) Konrad & J. Favre;
• Russula xerampelina var. xerampelina (Schaeff.) Fr., Epicr. syst. mycol.: 356 (Uppsala, 1838).

Przypisy

1. ↑ Bisby, Roskov, Orrell, Nicolson, Paglinawan, Bailly, Kirk, Bourgoin, Baillargeon: 2009 Annual Checklist (ang.). W: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life .
2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Paul Kirk: CABI Bioscience Databases (ang.). .

Bibliografia

1. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 452. ISBN 8374045132. 

Systematyka

Królestwo:
grzyby

Gromada:
podstawczaki

Klasa:
pieczarniaki

Podklasa:
podstawczaki pieczarkopodobne

Rząd:
pieczarkowce

Rodzina:
gąskowate

Rodzaj:
gąska

Gatunek:
gąska dachówkowata

Nazwa systematyczna

‘Tricholoma imbricatum (Fr.) P. Kumm.
Führ. Pilzk. (Zwickau): 133 (1871)

Gąska dachówkowata (Tricholoma imbricatum) - gatunek grzyba należący do rodziny gąskowatych (Tricholomataceae).

Spis treści

• 1 Charakterystyka
• 2 Znaczenie
• 3 Gatunki podobne
• 4 Synonimy
• 5 Bibliografia

//

Charakterystyka

Kapelusz 
Średnicy 3-8(10) cm, młody prawie dzwonkowaty, z podwiniętym brzegiem, później lekko spłaszczony do całkowicie płaskiego, najpierw gładko-włóknisty, potem na całej powierzchni, z wyjątkiem szczytu łuskowaty, czerwonobrązowy do brązowego, rzadko także z oliwkowożółtym podkładem. Skórka sucha, pękająca na drobniutkie łuseczki.

Blaszki 
Gęste, przy trzonie zatokowato wycięte, początkowo brudnobiałe, później czerwono-brązowawo poplamione.

Trzon 
Długości 6-10 cm i grubości 1,2-1,8 cm, cylindryczny, pełny, na szczycie biały, poza tym bladobrązowy z drobnymi kosmkami.

Miąższ 
Biały, przy podstawie trzonu rdzawo-brązowawy. Zapach słaby przypominający mąkę. Smak łagodny lub gorzkawy.

Wysyp zarodników 
Biały. Zarodniki, krótkoelipsoidalne, gładkie, bezbarwne, o średnicy 5-5,5 x 3,5-4 µm.

Biotop 
Rośnie od września do grudnia w lasach iglastych, przede wszystkim pod sosnami, rzadziej pod świerkami, zwłaszcza w dużych grupach. Lubi gleby piaszczyste.

Znaczenie

• Grzyb jadalny: jakkolwiek mięsista, nie jest jednak zbyt smaczna. Jadalna, lecz tylko gdy ma łagodny smak. W Polsce na ogół niezbierana.

Gatunki podobne

Gąskę dachówkowatą można pomylić z trującą gąską białobrunatną (Tricholoma albobrunneum). Podobne są również niejadalne: gąska żółtobrunatna (Tricholoma fulvum), gąska krowia (Tricholoma vaccinum) oraz gąska gruzełkowata (Tricholoma psammopus).

Synonimy

• Agaricus imbricatus Fr., Observ. mycol. (Havniae) 1: 27 (1815)
• Cortinellus imbricatus (Fr.) Raithelh., Metrodiana 1(1): 4 (1970)
• Gyrophila imbricata (Fr.) Quél., Enchir. fung. (Paris): 12 (1886)

Bibliografia

• Aurel Dermek: Grzyby znane i mniej znane. Warszawa: Państ. Wydaw. Rolnicze i Leśne, 1988. ISBN 83-09-01196-2. 
• (ang.) Tricholoma imbricatum na www.IndexFungorum.org (baza danych CABI Bioscience).
• Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. KDC, 2006, s. 80. ISBN 83-7404-513-2. 

Systematyka

Królestwo:
grzyby

Gromada:
podstawczaki

Klasa:
pieczarniaki

Podklasa:
podstawczaki pieczarkopodobne

Rząd:
pieczarkowce

Rodzina:
gąskowate

Rodzaj:
gąsówka

Nazwa systematyczna

Lepista nuda
(Bull.) Cooke, 1871

Zdjęcia i grafiki w Commons

Młode okazy

Blaszki gąsówki nagiej

Gąsówka naga (Lepista nuda, synonim: Tricholoma nudum) – gatunek grzyba należący do rodziny gąskowatych. Nazwy ludowe: gąska naga, bedłka fioletowa, rycerzyk fioletowy, gąska fioletowa, gąska psia, gąska dzika, członka naga, członka psia, słonka. Jest pospolity na obszarze całej Polski.

Spis treści

• 1 Charakterystyka
• 2 Znaczenie
• 3 Gatunki podobne
• 4 Synonimy
• 5 Przypisy
• 6 Bibliografia

//

Charakterystyka

Kapelusz
Średnicy 4-8(12) cm. W młodym owocniku jaskrawofioletowy, później fioletowy, w dojrzałym ochrowy, początkowo wypukły, potem płaski. W trakcie wysychania zawsze blaknący, mięsisty. Skórka przeważnie gładka i naga.
Blaszki
Za młodu bardzo fioletowe, potem brązowoochrowe, gęste, cienkie, wycięte z ząbkiem.
Trzon
Cylindryczny, pełny, z wierzchu trochę włókienkowato-kosmkowaty, u nasady przeważnie maczugowato zgrubiały. Powierzchnia najpierw jaskrawofioletowa, później szarofioletowa.
Miąższ
Mięsisty, za młodu twardy, fioletowy, w dojrzałym owocniku miękki, kremowy. Smak nieznaczny, przyjemny, zapach charakterystycznie, przyjemnie korzenny, rzadko bez zapachu.
Wysyp zarodników
Biały z lekkim różowym odcieniem. Zarodniki o średnicy 7-9 x 4-5,5 µm, jajowate, lekko brodawkowate, bezbarwne.
Biotop
Rośnie od końca września do grudnia w lasach liściastych i iglastych, w parkach, ogrodach, w pobliżu kompostów, pojedynczo lub w grupach, czasami tworzy czarcie kręgi.

Znaczenie

Grzyb jadalny: dobry grzyb jadalny, nadaje się zwłaszcza do marynowania w occie. Rzadko robaczywieje. Nie nadaje się do jedzenia na surowo. Zawiera truciznę rozkładającą czerwone ciałka krwi, prawdopodobnie podczas gotowania czy smażenia trucizna ta ulega rozkładowi i dzięki temu po zabiegach termicznych grzyb jest jadalny. W Polsce jest przeważnie uważany za niejadalny.

Gatunki podobne

Ze względu na fioletowe zabarwienie jest łatwo rozróżniany od innych grzybów. Jednak laicy mogą pomylić go z niejadalnym zasłonakiem koźlim (Cortinarius traganus), który ma żółty, gorzki i brzydko pachnący miąższ. Porównaj również z niejadalnym zasłonakiem fioletowym. Gąsówkę nagą można pomylić także z jadalnymi: gąsówką dwubarwną, gąsówką szarofioletową, Lepista sordida var. lilacea, czy trującym zasłonakiem brodatym.

Synonimy

• Agaricus nudus Bull.:Fr. 1821
• Clitocybe nuda (Bull.:Fr.) H.E. Bigelow & A.H. Sm. 1969
• Gyrophila nuda (Bull.:Fr.) Quél. 1886
• Tricholoma nudum (Bull.) P. Kumm. 1871
• Rhodopaxillus nudus (Bull.:Fr.) Maire 1913

Przypisy

1. ↑ Leksykon grzybów. Wydrukowano w Chinach. ISBN 3-89836-604-9. 

Bibliografia

1. Ewald Gerhardt, Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, s. 110, ISBN 83-7404-513-2
2. Henryk Orłoś: Atlas grzybów leśnych. Warszawa: PWRiL, 1974.